AI gebruik van gegenereerde afbeeldingen: alles over rechten en beleid in Nederland

In deze blog zetten we alles op een rij: van de huidige Nederlandse wetgeving tot de nieuwe Europese regels die eraan komen.

Wat zijn AI-gegenereerde afbeeldingen precies?

AI-gegenereerde afbeeldingen zijn visuele content die volledig of gedeeltelijk is gemaakt door een kunstmatige intelligentie. Denk aan tools als Midjourney, Adobe Firefly, DALL·E of Leonardo.ai. Je geeft een tekstprompt op (een beschrijving van wat je wilt zien) en de AI genereert een unieke afbeelding op basis van miljoenen voorbeelden waarop het model getraind is. Wat het juridisch interessant maakt, is dat er geen menselijke "maker" in de traditionele zin aan te pas komt. De AI doet het werk. En dat roept direct een belangrijke vraag op: van wie is het resultaat dan eigenlijk?

Mag je AI afbeeldingen commercieel gebruiken in Nederland?

Het korte antwoord is: ja, dat mag. Maar er zijn belangrijke voorwaarden. Het langere antwoord hangt af van drie factoren: de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool die je gebruikt, de Nederlandse Auteurswet en de Europese AI-verordening. In principe staat niets je in de weg om een AI-gegenereerde afbeelding te gebruiken voor je website, social media, advertenties of andere commerciële doeleinden. Maar je moet wel weten wat je rechten zijn, en nog belangrijker: wat je verplichtingen zijn. Want wie de afbeelding bezit en of je die exclusief mag gebruiken, verschilt per situatie.

Wat zegt de Nederlandse Auteurswet over AI-afbeeldingen?

De Nederlandse Auteurswet beschermt werken die het resultaat zijn van menselijke creatieve keuzes. Dat is precies waar het bij volledig AI-gegenereerde afbeeldingen wringt: er is geen mens die de artistieke beslissingen heeft gemaakt. De AI deed dat zelf. Dit betekent in de praktijk dat puur AI-gegenereerde afbeeldingen in Nederland geen automatische auteursrechtelijke bescherming genieten voor degene die de prompt invoerde. Je bent de opdrachtgever, maar juridisch gezien niet de "maker" in de zin van de wet. Niemand heeft dus het exclusieve auteursrecht op de afbeelding, tenzij een mens aantoonbaar creatieve inbreng heeft gehad, bijvoorbeeld door het beeld achteraf uitgebreid te bewerken. Wat betekent dit voor jou als commerciële gebruiker? Enerzijds kun je de afbeelding gewoon gebruiken, maar anderzijds kun je anderen er in principe niet van weerhouden hetzelfde beeld te gebruiken op basis van auteursrecht. Daarbij geldt ook dat de AI-tool zelf, of het bedrijf erachter, wel rechten kan claimen op de gegenereerde output. Lees daarom altijd de gebruiksvoorwaarden van het platform dat je gebruikt.

De EU AI Act: wat betekent dit voor jou als gebruiker?

In juni 2024 heeft de Europese Unie de AI-verordening aangenomen: de eerste uitgebreide AI-wet ter wereld. Deze wet geldt voor alle EU-lidstaten, dus ook voor Nederland, en heeft directe gevolgen voor iedereen die werkt met generatieve AI. De EU AI Act werkt met een risicoklassificatiesysteem. De meeste AI-beeldgeneratoren vallen in de categorie "minimaal risico" of "generatief AI-systeem", waarvoor specifieke transparantieverplichtingen gelden. De kernregel die voor jou als gebruiker het meest relevant is: AI-gegenereerde content moet herkenbaar zijn als AI-gegenereerd. Dit geldt voor afbeeldingen, audio en video's, en ook voor deepfakes. Platforms die generatieve AI aanbieden zijn verplicht hun systemen zo in te richten dat content als AI-gegenereerd kan worden gemarkeerd. Als gebruiker ben je zelf verantwoordelijk voor de prompts die je invoert en de content die je publiceert. Gebruik je de output commercieel, dan draag je ook de verantwoordelijkheid om binnen de regels te blijven.

Auteursrecht en het AI-beleid van de tool die je gebruikt

Naast de wet is het AI-beleid van het platform dat je gebruikt minstens zo belangrijk. Elke tool heeft eigen gebruiksvoorwaarden die bepalen wie de rechten heeft op de gegenereerde afbeeldingen, of je ze commercieel mag gebruiken en of je exclusiviteit hebt. Bij gratis accounts geldt bij veel platforms dat de gegenereerde content publiek beschikbaar is en dat de eigendomsrechten bij het platform liggen. Je mag de afbeeldingen vaak wel commercieel inzetten, maar een andere gebruiker kan dezelfde of vergelijkbare beelden ook gewoon gebruiken. Bij betaalde abonnementen krijg je doorgaans volledige eigendomsrechten over je private content en kun je exclusief gebruik claimen. Controleer bij het platform van jouw keuze altijd of het commerciële rechten heeft verleend, wie de intellectuele eigendom van de output bezit en of er andere regels gelden voor gratis versus betaalde gebruikers.

AI afbeeldingen verkopen: wat zijn de risico's?

Wil je AI-afbeeldingen verkopen (als print, merchandise, stockfoto of voor een klant) dan zijn er een aantal risico's om rekening mee te houden. Het eerste risico is auteursrechtinbreuk via de input. Als je bij het genereren van een afbeelding een prompt gebruikt die sterk leunt op de stijl van een levende kunstenaar, of als je een bestaand auteursrechtelijk beschermd werk als referentie uploadt, kun je inbreuk maken op de rechten van die maker. De AI-output is dan niet automatisch vrij te gebruiken. Het tweede risico is gebrek aan exclusiviteit. Zonder betaald abonnement bestaat de kans dat een identieke of sterk gelijkende afbeelding door iemand anders wordt gegenereerd en ook wordt verkocht. Dit is met name relevant bij merkgevoelige projecten. Het derde risico is gebrek aan transparantie. Verkopers van AI-gegenereerde kunst krijgen steeds vaker te maken met platforms die vereisen dat je aangeeft of een werk AI-gegenereerd is. Doe je dat niet, dan loop je het risico op verwijdering of het kwijtraken van je account.

Wat verandert er in augustus 2026?

De EU AI Act wordt gefaseerd ingevoerd. De meest ingrijpende verandering voor makers en bedrijven die werken met generatieve AI komt in augustus 2026, wanneer de volledige verordening van kracht is. Wat verandert er concreet? De transparantieverplichtingen voor generatieve AI-systemen, waaronder beeldgeneratoren, worden volledig verplicht gehandhaafd. AI-gegenereerde afbeeldingen, video's en audio moeten aantoonbaar gelabeld zijn als AI-content. Platforms moeten hiervoor technische oplossingen inbouwen, zoals digitale watermerken of metadata in het bestand zelf. Als gebruiker ben je afhankelijk van de tool die je gebruikt, maar je draagt ook zelf verantwoordelijkheid bij publicatie. Daarnaast wordt verwacht dat er meer duidelijkheid komt over auteursrecht en AI op Europees niveau. De Europese Commissie werkt aan aanvullende richtlijnen over hoe de bestaande auteursrechtwetgeving zich verhoudt tot AI-gegenereerde content, en lopende rechtszaken in Europa en de VS zullen de komende jaren precedenten scheppen. De verwachting van juristen en beleidsexperts is dat er richting 2027 en 2028 specifiekere nationale wetgeving komt in EU-landen die de eigendomsvraag rondom AI-content explicieter regelt. Tot die tijd geldt: werk met betaalde platforms voor commerciële projecten, label je AI-content transparant en houd je gebruiksvoorwaarden actueel.

Praktische tips voor veilig commercieel AI gebruik

We zetten wat praktische tips voor je op een rij:

• •Gebruik een betaald account bij de AI-tool van jouw keuze als je de afbeeldingen commercieel inzet. Zo heb je doorgaans eigendomsrechten over je output en voorkom je dat anderen dezelfde beelden gebruiken.
• •Lees het AI-beleid en de gebruiksvoorwaarden van het platform, niet alleen eenmalig maar ook als ze worden bijgewerkt. Wat vandaag is toegestaan, kan morgen anders zijn.
• •Label je AI-content transparant. Ook al is het in Nederland nog niet altijd wettelijk verplicht, het is ethisch verantwoord en het voorkomt problemen op platforms die hier steeds strenger op worden.
• •Vermijd het sterk leunen op herkenbare stijlen van levende kunstenaars of het uploaden van auteursrechtelijk beschermde referentiebeelden, want dat vergroot het risico op juridische problemen aanzienlijk.
• •Houd augustus 2026 in de gaten en pas je werkwijze op tijd aan de nieuwe EU-regels aan, zodat je niet achter de feiten aanloopt.

Hoe LensLab je helpt met commercieel verantwoorde visuals

Nu je weet wat er allemaal komt kijken bij het commercieel gebruik van AI-afbeeldingen, snap je ook waarom het slim is om samen te werken met een partij die dit proces voor je stroomlijnt. Dat is precies wat LensLab doet. LensLab combineert AI met een gecureerd netwerk van creators om bedrijven te helpen schaalbare, hoogwaardige visuele content te produceren. Consistent, on-brand en in een tempo dat past bij de snelheid van moderne marketing. Geen gedoe met onduidelijke gebruiksvoorwaarden of het zelf uitzoeken of je rechten hebt op wat je hebt gegenereerd. LensLab zorgt ervoor dat de content die je ontvangt klaarstaat voor commercieel gebruik, van productfotografie tot campagnebeelden. Meer dan 100 bedrijven gingen je voor, en 97% van de klanten beveelt LensLab aan. Of je nu aan de slag wilt met een losse shoot of een systeem wilt opzetten waarmee je visuele content continu op schaal produceert: LensLab helpt je verder. Bekijk de mogelijkheden op lenslab.nl of start meteen met een gratis trial.